DNB: Wat een vergrijzende samenleving betekent voor banken
Nederland vergrijst in rap tempo. Dat heeft gevolgen voor pensioen en zorg, maar ook voor de manier waarop we in Nederland lenen, sparen en bankieren. Welke gevolgen heeft vergrijzing van de samenleving voor banken? Dat zetten we in een rapport op een rij.
Nederland heeft meer 65-plussers dan jongeren onder de 20 en het aantal 65-plussers blijft de komende decennia verder stijgen. De DNB-analyse ‘De grijze druk op banken’ laat zien dat vergrijzing via verschillende kanalen impact heeft op banken. Zo werkt het door op de economische omgeving waarin banken opereren, bijvoorbeeld via een lagere economische groei en een lagere rente.
Klanten en personeel vergrijzen
Ook veroudert het klantenbestand van banken. Dit heeft gevolgen voor banken, aangezien oudere huishoudens over het algemeen minder lenen dan jongere. Ouderen hebben ook meer vermogen en andere betaal- en beleggingsvoorkeuren dan jongere generaties. Ook zijn oudere klanten doorgaans minder digitaal vaardig en kwetsbaarder voor digitale fraude. Door de vergrijzing veroudert daarnaast het personeelsbestand van banken, wat uitdagingen met zich meebrengt zoals het behouden van kritische kennis en expertise.
Gevolgen voor verdienmodel
Door vergrijzing kan het traditionele verdienmodel van banken onder druk komen te staan. Op dit moment zijn Nederlandse banken voor hun inkomen in belangrijke mate afhankelijk van de inkomsten die zij genereren uit kredietverlening. Minder kredietverlening als gevolg van een lagere economische groei en een vergrijzend klantbestand verlaagt de rente-inkomsten.
Vergrijzing kan tegelijkertijd van invloed zijn op de financiële risico’s waaraan banken blootstaan. Denk aan toenemende kredietrisico’s als gevolg van een lagere economische groei. Of verhoogde marktrisico’s door zorgen over oplopende en mogelijk minder houdbare overheidsschulden van vergrijzende landen. Vooralsnog nemen liquiditeitsrisico’s af doordat de meeste ouderen nog niet interen op hun vermogen, maar dit kan veranderen als dit vermogen in de toekomst wel wordt aangewend.
Nieuwe dienstverlening ontwikkelen
Banken kunnen met de vergrijzing rekening houden door hun verdienmodel te verbreden. Bijvoorbeeld door meer diensten aan te bieden waarvoor klanten betalen, zoals vermogensbeheer en beleggingsadvies. In landen als Japan is deze verschuiving al zichtbaar: sommige banken zijn daar meer gaan verdienen aan dit soort fee‑diensten en minder aan traditionele kredietverlening. Ook kunnen banken nieuwe producten en diensten ontwikkelen die beter aansluiten bij de behoeften van oudere klanten, zoals diensten rondom schenkingen en erfenissen. Daarnaast is het zaak de risico’s rondom vergrijzing adequaat te blijven beheersen en te blijven investeren in toegankelijke en veilige digitale dienstverlening.